تبلیغات
ادبستان گلپایگان - مطالب طرح درس

طرح درس آرایه های ادبی

طرح درس آرایه های ادبی

مشخصات کلّی

نام درس : آرایه های ادبی         زمان لازم رای تدریس : 52 دقیقه           نام دبیر :

موضوع : سجع ، انواع سجع متوازن ، متوازی ، مطرّف                                  مدت جلسه : 90 دقیقه

روش تدریس : دریافت مفهوم                                                                   مقطع : سوم ادبیات متوسطه انسانی

 

 

زمان

فعالیتهای کلّی درس ـ رفتاری

الف ) هدف کلی درس : شناخت سجع در جمله و دریافت مفهوم سجع و انواع آن

هدف های جزئی :

1 ـ دانش آموز می تواند سجع را تعریف کند .

2 ـ دانش آموز می تواند سجع را در جمله تشخیص دهد .

3 ـ دانش آموز می تواند « سجع متوازن » را در جمله تشخیص دهد .

4 ـ دانش آموز می تواند سجع مطرّف را از سایر سجع ها مانند متوازی و متوازن تشخیص دهد . 

ــ

وسایل آموزش مورد نیاز

1 ـ کتاب آرایه های ادبی

2 ـ کاغذ ـ قلم

3 ـ تخته سیاه ـ گچ رنگی و سفید

4 ـ کتاب صناعات ادبی از جلال الدین همایی

ــ

ارزشیابی ورودی

از دانش آموزان می خواهیم فکر کنند و به سؤالات زیر پاسخ دهند .

الف ) آرایه ی سجع در چه کلامی دیده می شود ؟

ب ) سجع متوازن اشتراک در چیست ؟

ج ) سجع در چه نوع نوشته هایی بکار می رود ؟ فایده ی سجع چیست ؟

ــ

فعالیت های قبل از تدریس

1 ـ فراهم کردن نمونه هایی که در آن انواع سجع وجود داشته است .

2 ـ فراهم کردن نمونه هایی که دارای سجع متوازن باشد .

3 ـ فراهم کردن نمونه هایی که دارای سجع متوازی و مطرّف باشد .

4 ـ حضور و غیاب و پیگیری وضعیت غایبین .

5 ـ آگاهی از وضعیت روحی و روانی دانش آموزان .

5 دقیقه

صفحه ی دوم

زمان

ارزشیابی تشخیصی

1 ـ از دانش آموزان می خواهیم اشکالات احتمالی خود را در مورد درس گذشته ( واج آرایی ) ( موسیقی درونی و لفظی ) مطرح کنند .

2 ـ از دانش آموزان می خواهیم واج آرایی را توضیح دهند و مثال بزنند .

3 ـ ابیاتی برای دانش آموزان فراهم می کنیم و از دانش آموزان می خواهیم واج آرایی را در ابیات مشخص کنند .

4 ـ از چند نفر از دانش آموزان می خواهیم خودآزمایی های واج آرایی را که قبلاً انجام داده اند در کلاس حل نمایند و دانش آموزان اشکالات خود را بر طرف نمایند .

30 دقیقه

گام اول                            گام اول

در این مرحله از تدریس برای تشخیص هر کدام از انواع سجع ( سجع متوازن ، متوازی ، مطرّف ) مثال ها و نمونه هایی را به دانش آموزان ارائه می دهیم ؛ برای مثال به منظور تفهیم سجع متوازی ، متوازن ، مطرّف دانش آموزان از میان نمونه ها جملاتی را که سجع متوازی دارند با علامت ( + ) مشخص می کنند نمونه هایی که دارای سجع متوازی هستند با جملات ( - ) و ابیاتی که دارای سجع مطرّف هستند ( × ) مشخص می کنند .

ــ

                                                                                                                                                            متوازن متوازی مطرّف

نمونه هایی برای انواع سجع متوازن ، متوازی ، مطرّف

+

-

+

جمله ی اول

توانگری به هنر است نه به مال و بزرگی به عقل است نه به سال

 

-

 

جمله ی دوم

مال از بهر آسایش عمر است نه عمر از بهر گرد کردن مال

+

 

 

جمله ی سوم

طالب علم عزیز است و طالب مال ذلیل است

+

 

 

جمله ی چهارم

آن که بر دینار دسترس ندارد ، در همه دنیا کس ندارد .

 

 

×

جمله ی پنجم

ملک بی دین باطل است و دین بی ملک ضایع

+

 

 

جمله ی ششم

اول به بانک نای و نی آرد به دل پیغام وی

وانگه به یک پیمانه می با من وفادار کند

 

-

 

12 دقیقه

گام دوم

در این مرحله از دانش آموزان می خواهیم با توجه به نمونه های بالا کلماتی را که دارای سجع هستند مشخص کنند و در جدولی قرار دهند .

شماره جمله

سجع متوازن

متوازی

مطرّف

جمله ی اول

ــ

مال و سال

ــ

جمله ی دوم

عمر و مال

ــ

ــ

جمله ی سوم

عزیز و ذلیل

ــ

ــ

جمله ی چهارم

ــ

ــ

دسترس و کس

جمله ی پنجم

باطل و ضایع

ــ

ــ

جمله ی ششم

ــ

نی ، وی ، می

ــ

5 دقیقه

صفحه ی سوم 

زمان

گام سوم

در این مرحله از دانش آموزان می خواهیم با توجه به نمونه های بالا فرضیه ها و حدس های خود را در گروههای چند نفری یادداشت کنند :

فرضیه های دانش آموزان

دسته ی اول

الف ) کلماتی که از نظر واج پایانی و وزن یکسان هستند ( دسته ی اول سجع متوازی )

دسته ی دوم

ب ) کلماتی که از نظر وزن یکسان هستند ولی واج پایانی آنها یکسان نیست . ( دسته ی دوم سجع متوازی )

دسته ی سوم

ج ) کلماتی که اشتراک در واج پایانی آن ها است ولی اشتراک در وزن نیست . ( دسته ی سوم سجع مطرّف)

5 دقیقه

گام چهارم

فرضیه ها                                                               نمونه ی ابیات و جمله ها                                                  انواع سجع

فرضیه ی اول

هنر چشمه ی زاینده است و دولت پاینده .  

متوازی

فرضیه ی دوم

یکی را لاله و ورد سزاوار است و دیگری را ناله و درد .

متوازی

فرضیه ی سوم

روشن روز تویی شادی غم سوز تویی

ماه شب افروز تویی ابر شکر بار ببار

مطرّف

فرضیه ی چهارم

ملک بی دین باطل است و دین بی ملک ضایع است .

متوازن

فرضیه ی پنجم

خبری که دانی دلی بیازارد تو خاموش تا دیگری بیارد .

مطرّف

فرضیه ی ششم

ای صاحب کرامت شکرانه ی سلامت

روزی تفقدی کن درویش بینوا را

متوازی

12 دقیقه

گام پنجم

در این مرحله از دانش آموزان می خواهیم فرضیه ها و حدس های خود را طبقه بندی کنند .

فرضیه ها

سجع متوازن

سجع متوازی

سجع مطرّف

فرضیه ی اول

ــ

متوازی

پاینده و زاینده

ــ

فرضیه ی دوم

ــ

ورد      و  درد

متوازی

ــ

فرضیه ی سوم

ــ

ــ

غم سوز مطرّف

شب افروز

فرضیه ی چهارم

متوازن باطل و ضایع

ــ

 

فرضیه ی پنجم

ــ

ــ

بیازارد ـ بارد

مطرّف

فرضیه ی ششم

ــ

کرامت ، سلامت

متوازی

ــ

5 دقیقه

صفحه ی چهارم  

زمان

گام ششم

در این مرحله از تدریس ، متن درس و نمونه های آن بررسی می شود به این ترتیب که اگر نکته ای در حین تدریس فراموش شده باشد یا مبحثی بطور کامل برای دانش آموزان جا نیفتاده باشد مطرح می شود تا جائیکه مطمئن شویم اگر نمونه هایی خارج از کتاب به دانش آموزان داده شود به راحتی می تواند مفهوم مورد نظر را مشخص کند . برای تحقق این امر مثال هایی از کتاب به دانش آموزان می دهیم و از آنها              می خواهیم در زمان تعیین شده پاسخ دهند که ( در مرحله ی بعد انجام می شود . )

8 دقیقه

گام هفتم ارزشیابی تشخیصی

در این نمونه هایی خارج از کتاب به دانش آموزان می دهیم و از آنها می خواهیم در زمان تعیین شده پاسخ دهند بعد از اتمام زمان تعیین شده از چند نفر از دانش آموزان می خواهیم پاسخ های خود را بگویید .

 

 

8 دقیقه

تعیین تکلیف برای جلسه ی آینده

1 ـ درس سجع ، سجع متواز ، متوازی ، مطرّف به طور کامل پرسیده می شود .

2 ـ خودآزمایی های درس های مربوطه جواب داده شود .

3 ـ شش جمله ( خارج از کتاب ) مثال بزنید و انواع سجع را در آنها مشخص کنید .

 

 

2 دقیقه

 





موضوع: طرح درس،
[ یکشنبه 13 آذر 1390 ] [ 10:22 ب.ظ ] [ زهره ملکی ]

طرح درس زبان فارسی 1

الگوی طرح درس سالانه درس زبان فارسی 1

طرح درس سالانه

درس : زبان فارسی (1)

پایه اول

رشته :عمومی

سال تحصیلی 88-87

هدف کلی : آشنایی با زبان شناسی ، دستور، نگارش و املا زبان فارسی

تهیه كننده :

ماهها

هفته ها

روز و تاریخ و جلسه

فصل ها

موضوع و عنوان درس

هدف ویژه درس

فعالیت های دیگر

مهر

هفته اول

اول

-

آشنایی و معارفه با دانش آموزان

شناسایی دانش آموزان و بررسی رفتار ورودی و تعیین نقطه شروع

1-یاداوری مفاهیم ضروری و اساسی گذشته

تهیه تست آزمون تشخیصی

هفته دوم

دوم

درس 1

1- مروری بر مطالب گذشته

2- زبان چیست؟

3-بیاموزیم

 

1-آشنا کردن دانش آموزان با ماهیت و اهمیت زبان

2-چگونگی کاربرد (ه) تانیث در زبان فارسی

1-تهیه خلاصه ای از مفاهیم

2- تهیه CD

هفته سوم

سوم

درس 2

درس 3

1-جمله

2-مروری بر نگارش دوره راهنمایی

3-بیاموزیم

1-آشنا کردن دانش آموزان با ساختمان جمله

2-یادآوری آموخته های نگارش دوره راهنمایی

3-کاربرد درست همزه

تهیه ی چند كتاب آموزش نگارش

هفته چهارم

چهارم

درس 1و2و3

ارزشیابی مرحله ای

سنجش پیشرفت تحصیلی و حصول هدف های آموزشی

تهیه سوالات ارزشیابی

هفته پنجم

پنجم

درس 4و5

1-جمله و اجزای آن

2-ویرایش

1شناخت انواع جمله و ساختمان آن

2آشنایی با انواع ویرایش و توضیح نکانی از ویرایش فنی

1-تهیه و ترسیم الگوی نمودار درختی روی مقوا (ساختمان جمله)

2-تهیه ی یك متن روز نامه  برای ویرایش

آبان

هفته ششم

ششم

درس 6و7

1-شکل های زبان

2-چرا املا می نویسیم

3بیاموزیم

1آشنایی با ویژگی ها و شکل های زبان انسان

2آشنایی با املای تقریری و فواید آن

3آشنایی با کاربرد درست نشانه های جمع در زبان فارسی

1- تهیه و ترسیم نمودار درختی بر روی مقوا (اشکال و ویژگی های زبان)

2- CD آموزشی (گویش های مختلف)

3- نوشتن املای تقریری

هفته هفتم

هفتم

درس 8و9

1-ویژگی های فعل(1)

2-یاموزیم

3-نگارش علمی و ادبی

1-آشنایی با فعل و ویژگی های شخص شمار

2 -آشنایی با چگونگی کاربرد نقش نمای اضافه برای کاهش جملات

3 -آشنایی با نگارش علمی و ادبی و تفاوت های آن

تهیه و ترسیم نمودار بر روی مقوا

 

هفته هشتم

هشتم

درس 4و5و6و7و8و9

ارزشیابی مرحله ای

سنجش پیشرفت تحصیلی و حصول هدف های آموزشی

پیش بینی و تهیه سوالات ارزشیابی

آذر

هفته نهم

نهم

درس 10

1-ویژگی های فعل (2)

2-بیاموزیم

1-آشنایی با ویژگی های گذر و ناگذر

2 -آشنایی با چگونگی کاربرد تنوین در زبان فارسی

تهیه و ترسیم نمودار بر روی مقوا (فعل گذر و ناگذر)

هفته دهم

دهم

درس 11

1-مقایسه

2-بیاموزیم

1-آشنایی با مقایسه به عنوان یکی از راههای پرورش معانی در نگارش

2 -آشنایی با کاربرد درست جمله های دعایی عربی رایج در زبان فارسی

پیش بینی و تهیه موضوعات قابل مقایسه

هفته یازدهم

یازدهم

درس 12

گروه اسمی (1)

آشنایی با گروه اسمی و ویژگی اسم

تهیه و ترسیم نمودار برروی مقوا(ویژ‍گی های اسم)

هفته دوازدهم

دوازدهم

درس 13و14

1-با چه خطی بنویسیم

2-توصیف

1-آشنایی با خط تحریری و ویژگی های آن

2-آشنایی با توصیف و نقش آن در پروراندن مطالب

نوشتن املای تقریری

 

 

 

 

 

 

طرح درس سالانه

درس : زبان فارسی (1)

پایه اول

رشته : عمومی

سال تحصیلی 88-87

هدف کلی : آشنایی با زبان شناسی ، دستور نگارش و املا زبان فارسی

تهیه كننده :

ماهها

هفته ها

روز و تاریخ و جلسه

فصل ها

موضوع و عنوان درس

هدف ویژه درس

فعالیت های دیگر

دی

 

سیزدهم

جلسه سیزدهم

درس 10 الی 14

ارزشیابی مرحله ای

سنجش و پیشرفت  تحصیلی و حصول هدف های آموزشی

پیش بینی و تهیه سوالات ارزشیابی

چهاردهم

جلسه چهاردهم

درس 1 الی 14

مرور بر مطالب آموخته شده

یادآوری مفاهیم ضروری و اساسی و آمادگی دانش آموزان برای امتحان ترم

تهیه ی خلاصه ای از مفاهیم ضروری دروس آموخته شده

پانزدهم

جلسه پانزدهم

 

 

امتحانات ترم اول

 

شانزدهم

جلسه شانزدهم

 

 

 

 

بهمن

 

هفدهم

جلسه هفدهم

درس 15

1- زبان  شناسی چیست؟(1)

2- بیاموزیم

1- آشنایی با تعریف« زبان شناسی » و سابقه ی  مطالعه و حوزه ی فعالیت آن .

2-  آشنایی با کاربرد درست جمع مکسر عربی زبان فارسی

آماده کردن متن تاریخی (درس سمك و قطران از ادبیات (1))

هجدهم

جلسه هجدهم

درس 16

گروه اسمی (2)

وابسته های اسم

آشنایی با گروه اسمی و وابسته های پیشین

تهیه و ترسیم الگوی نمودار درختی  بر روی مقوا ( وابسته های پیشین )

نوزدهم

جلسه نوزدهم

درس 17

1- ساده نویسی

2- بیاموزیم

آشنایی با شیوه های ساده نویسی  و ویژگی ها و نکات مهم آن .

آشنایی با کاربرد درست « ی »  میانجی

تهیه ی آثاری که به زبان ساده نوشته شدند .

کتابخانه

بیستممم

جلسه بیستم

درس 15 الی 17

ارزشیابی مرحله ای

سنجش و پیشرفت تحصیلی و حصول هدف های آموزشی

پیش بینی و تهیه ی سوالات ارزشیابی

اسفند

بیست و یکم

جلسه بیست و یکم

درس 18

1- گروه اسمی (2)

وابسته های پیشین

2- بیاموزیم

1- آشنایی با انواع وابسته های پسین گروه اسمی

2- آشنایی با کاربرد درست کلمات پرسشی

تهیه و ترسیم الگوی نمودار درختی ( وابسته هاس پسین )

بیست و دوم

جلسه بیست و دوم

درس 19 و 20

1- خاطره نویسی

2- ضمیر

3- بیاموزیم

1- آشنایی با شیوه ی نگارش خاطره نویسی

2- آشنایی با ضمیر و انواع آن

3- کاربرد درست اصطلاح ( به قول معروف)

کتابخانه

تهیه و ترسیم الگوی نمودار درختی ( ضمیر و انواع آن )

بیست و سوم

جلسه بیست و سوم

درس 21 و 22

1- چه کلمه ای اهمیت املایی دارد؟

2- بیاموزیم

3- نامه نگاری(1)

4- بیاموزیم

1- آشنایی با کلمه هایی که املا آن ها مشکل است .

2-  کاربرد درست کلمات مختوم به مصوت « آ» و « ی » در ترکیبات اضافی و وصفی

3- آشنایی با شیوه ی نوشتن نامه رسمی و اداری

4- کاربرد درست » له و علیه » در جملات زبان  فارسی

پیش  بینی و تهیه ی کلمات خارج از کتاب درسی که مشکل املایی دارند .

بیست و چهارم

جلسه بیست و چهارم

درس 18 الی 22

ارزشیابی مرحله ای

سنجش پیشرفت تحصیلی و حصول هدف های آموزشی

پیش بینی و تهیه ی سؤالات ارزشیابی

 

 

 

طرح درس سالانه

درس : زبان فارسی (1)

پایه اول

رشته : عمومی

سال تحصیلی 88-87

هدف کلی : آشنایی با زبان شناسی ، دستور نگارش و املا زبان فارسی

تهیه كننده :

ماهها

هفته ها

روز و تاریخ و جلسه

فصل ها

موضوع و عنوان درس

هدف ویژه درس

فعالیت های دیگر

فروردین

بیست و پنجم

بیست و پنجم

 

 

تعطیلات نوروزی

 

بیست و

ششم

بیست و ششم

 

 

 

 

بیست و هفتم

بیست و هفتم

درس 23

گروه قیدی

َآشنایی با گروه قیدی و جایگاه آن در جمله

تهیه و ترسیم نمودار درختی بر روی مقوا (قید و انواع آن)

 

بیست و هشتم

بیست و هشتم

درس 24

1- زبان شناسی چیست؟(2)

2- بیاموزیم

1- آشنایی با زبان شناسی و حوزه کار و مطالعه ی آن

2- کاربرد درست «را» مفعولی و جایگاه آن در جمله

تهیه و رسم نمودار بر روی مقوا                              ( حوزه ی زبان شناسی)

بیست و نهم

بیست و نهم

درس 25 و 26

1- نامه نگاری (2)

2- بیاموزیم

3- گروه کلمه چیست ؟

1- آشنایی با نگارش نامه های دوستانه

2-  کاربرد درست همزه در پایان تركیبات اضافی و وصفی

3- آشنایی با گروه کلمه و فواید آن

 

پیش بینی و تهیه ی گروه کلمات خارج از متن کتاب

اردیبهشت

سی اُم

سی اُم

درس 27

1- نقش نماها

2- بیاموزیم

1- آشنایی با عناصر نقش نما در زبان فارسی

2 –کاربرد درست فعل های مشترک در جمله

تهیه و ترسیم نمودار درختی (نقش نماها)

سی و یکم

سی و یکم

درس 28

1- خلاصه نویسی

2- مروری بر دروس گذشته

1- آشنایی با خلاصه نویسی

2- آمادگی دانش آموزان برای امتحان ترم

تهیه ی خلاصه یک داستان

سی و دوم

سی و دوم

درس 23 الی 28

ارزشیابی مرحله ای

سنجش و پیشرفت تحصیلی و حصول هدف های آموزشی

پیش بینی و تهیه سؤالات

خرداد

سی و سوم

سی و سوم

 

 

 

 

سی و چهارم

سی و چهارم

 

 

 

بــرگــزاری امتـحـانـات تـرم دوم

سی و پنجم

سی و پنجم

 

 

 

 

سی و ششم

سی و ششم

 

 

 

 

طرح درس روزانه                                                                                       

 

مشخصات

كلی :

نام درس : زبان فارسی 1

پایه : اوّل

رشته : عمومی

درس : اول

موضوع : زبان

مدت جلسه :  40 دقیقه

تهیه كننده :

هدف كلی : آشنا كردن دانش آموزان با ماهیت و اهمیت آن

رئوس مطالب

هدف های جزئی

هدف های رفتاری

رفتار ورودی

ارزشیابی تشخیصی

1-شناخت زبان

 

2-تعریف زبان

 

3-توانش و كنش زبان

 

4- پیچیدگی زبان

 

5-گستردگی زبان

6-رابطه ذهن و زبان

دانش آموز در حین درس باید :

1- دلیل پیچیدگی و گستردگی زبان را بداند .

2ـ تعریف زبان را بداند .

3- با زبان و ویژگی های آن آشنا شود .

4ـ قابلیت های زبان را در زندگی روزمره بداند .

5ـ اهمیت شناخت زبان را از طریق علمی بداند .

6- مقصود از ارتباط زبانی را بداند .

 

در پایان این درس از دانش آموز انتظار می رود  :

الف )حیطه‌ی شناختی ( دانش ):

1ـ دشواری های شناخت زبان را نام ببرد .

2ـ علت گستردگی زبان را توضیح دهد.

3ـ اهمیت زبان را در زندگی توضیح دهد .

4ـ ویژگی های اصلی زبان را توضیح دهد .

5- منظور از نظام را در تعریف زبان توضیح دهد .

ب ) حیطه ی عاطفی ( نگرشی ):

1ـ به مباحث درسی با دقت توجه كند.

2- در فرایند یاد دهی یادگیری مشاركت فعال داشته باشد .

3ـ برای تكمیل آموخته ها و تهیه مطالب جدید ، از خود علاقه نشان دهد.

4- در انجام تكالیف و طرح سؤالات جدید،مسئولانه وبا همیاری شركت نماید .

ج ) حیطه‌ی روانی- حركتی( مهارت ):

1- توانایی برقراری ارتباط بین آموخته ها ( امور نظری ) و امور عینی را كسب نماید . 2- توانایی تشخیص و كاربرد مهارت های زبانی در برقراری روابط اجتماعی را كسب كند .

3ـ توانایی تشخیص پیچیدگی و گستردگی زبان را دارد .

دانش آموز اوّل دبیرستان :

1ـ می‌داند زبان منحصر به انسان است .

2ـ انسان موجودی اجتماعی است و زبان مهم ترین ابزار ارتباطی است

3- زبان یك توانایی ذهنی  است كه انسان را از حیوان جدا می سازد .

طبق تجارب گذشته ی خود: 1-زبان را تعریف كنید .

2- زبان چه فوایدی دارد ؟

 

3- چرا زبان بایدآموخته و شناخته شود ؟

5ـ مهمترین ابزار ارتباطی انسان چیست ؟

+ نوشته شده در  دوشنبه هشتم آذر 1389ساعت 22:48  توسط گروه آموزشی زبان و ادبیات فارسی بهشهر  |  نظر بدهید

 




موضوع: طرح درس،
[ شنبه 14 آبان 1390 ] [ 02:00 ب.ظ ] [ زهره ملکی ]